Terminy w prawie podatkowym

Terminy podatkowe musi przestrzegać każdy przedsiębiorąca. Jak obliczyć dokładnie termin w którym musimy wykonać daną czynność by nie narazić się fiskusowi? Poniżej najważniejsze informacje w tym temacie. 

Jakie są rodzaje terminów w prawie podatkowym?

W zależności od przyjętego kryterium klasyfikacyjnego terminy występujące w prawie podatkowym można podzielić na wiele różnych kategorii (np. terminy ustawowe i terminy wyznaczone przez organ podatkowy, terminy zawite i terminy instrukcyjne, terminy dokonania czynności przez organ podatkowy i terminy dokonania czynności przez stronę lub uczestników postępowania). Jednym z najistotniejszych jest podział na terminy prawa materialnego oraz terminy procesowe.

Terminy materialnoprawne

Terminy materialnoprawne to terminy, w których powinno dojść do ukształtowania praw lub obowiązków podmiotu stosunku prawnego określonych w przepisach prawa materialnego. Upływ terminu prawa materialnego może skutkować wygaśnięciem uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym oraz niemożnością wzruszenia decyzji ostatecznej, w której prawa te i obowiązki zostały ukształtowane.

Terminy procesowe

Terminy procesowe to z kolei terminy przewidziane dla dokonania określonej czynności w postępowaniu podatkowym. Wśród nich wyróżnić można tzw. terminy zawite (prekluzyjne) oraz terminy instrukcyjne. Z upływem terminów zawitych wiąże się konsekwencja w postaci bezskuteczności czynności procesowej dokonanej z uchybieniem terminu. Terminy te dotyczą zazwyczaj czynności realizowanych przez stronę w postępowaniu zmierzającym do ukształtowania jej materialnoprawnych uprawnień lub obowiązków. Bezskuteczność czynności procesowej dokonanej z uchybieniem terminu może zatem wpływać bezpośrednio na ukształtowanie praw i obowiązków jednostki w sferze prawa materialnego. Terminy instrukcyjne odnoszą się natomiast z reguły do czynności organu podatkowego. Uchybienie terminu instrukcyjnego nie powoduje bezskuteczności czynności dokonanej z naruszeniem terminu, lecz wywoływać może innego rodzaju skutki prawne. Na przykład uchybienie terminu załatwienia sprawy przez organ odwoławczy skutkuje wstrzymaniem naliczania odsetek za zwłokę.

Jak obliczyć terminy obowiązujące w prawie podatkowym?

Zasady obliczania terminów określone w art. 12 Ordynacji Podatkowej mają zastosowanie zarówno do terminów prawa materialnego, jak i do terminów procesowych. Podstawową regułą w przypadku terminów określonych w dniach jest pomijanie przy obliczaniu terminu dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyznaczające początek terminu. W przypadku terminów określonych w tygodniach koniec terminu następuje z upływem tego dnia w ostatnim tygodniu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu. Chodzi tu o dzień odpowiadający nazwą początkowemu dniowi terminu. Terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było – w ostatnim dniu tego miesiąca. Termin określony w latach kończy się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim roku nie było – w dniu, który poprzedzałby bezpośrednio ten dzień.

Artykuł 12 § 5 Ordynacji Podatkowej zawiera istotną modyfikację omówionych wyżej reguł obliczania terminów, wynikających z art. 12 § 1–4. Polega ona na tym, że w przypadku gdy ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, przyjmuje się, że termin upływa w dniu następującym po dniu lub dniach wolnych od pracy.

Termin obliczony zgodnie z zasadami określonymi w art. 12 § 1–5 Ordynacji Podatkowej uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało wysłane w formie dokumentu elektronicznego do organu podatkowego, a nadawca otrzymał urzędowe poświadczenie odbioru bądź nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego albo złożone w polskim urzędzie konsularnym.