Jeżeli w Twojej firmie doradztwo podatkowe kojarzyło się dotąd głównie z deklaracjami, interpretacjami i „gaszeniem pożarów” przy kontrolach, rok 2026 wprowadza jakościową zmianę w samym modelu zawodu. Nowelizacja ustawy o doradztwie podatkowym to nie kosmetyka, tylko wyraźny sygnał: państwo dopasowuje ramy prawne do tego, jak dziś realnie wygląda rynek usług doradczych, a jednocześnie podnosi poprzeczkę w zakresie profesjonalizmu i odpowiedzialności. W praktyce przedsiębiorcy dostają szerszy i bardziej elastyczny dostęp do usług, ale równolegle zacieśnia się walka z „doradzaniem” bez uprawnień.
Kiedy zmiany zaczynają działać i dlaczego daty mają znaczenie
Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 30 grudnia 2025 r. jako Dz.U. 2025 poz. 1882. Co do zasady wchodzi w życie 1 marca 2026 r., ale ustawodawca przewidział wyjątki i „rozsunięcie w czasie” części rozwiązań. Z perspektywy firm to ważne, bo inny będzie moment, w którym realnie „zaskoczą” nowe reguły egzaminu zawodowego, a jeszcze inny – praktyka sądowa związana z togami. Rządowe Centrum Legislacji wprost wskazuje, że obok daty 1 marca 2026 r. istnieje pakiet przepisów wchodzących w życie 1 lipca 2026 r. (m.in. rozwiązania dotyczące egzaminu).
Szerszy zakres usług: opłaty „podatkowe” wchodzą do gry
Najbardziej „biznesowo” odczuwalna zmiana to doprecyzowanie i poszerzenie zakresu czynności doradztwa podatkowego o opłaty, do których stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej, choć formalnie nie są one podatkami. W praktyce mówimy o obszarach, które w wielu firmach są rozliczane „przy okazji”, często bez pogłębionej analizy ryzyk, jak choćby opłata cukrowa czy opłata od tzw. „małpek”. Krajowa Izba Doradców Podatkowych wskazuje ten kierunek wprost jako jedną z kluczowych zmian dla zawodu. Równolegle prasa branżowa podkreśla, że to właśnie te „niby-niepodatki” stają się pełnoprawnym polem pracy doradców, co ma znaczenie wszędzie tam, gdzie rozliczenia opierają się na procesach, automatyzacjach i raportowaniu, a nie na jednorazowych kalkulacjach.
Elastyczniejsza współpraca: doradztwo także na umowach cywilnoprawnych
W praktyce rynkowej wiele firm chciałoby korzystać z kompetencji doradcy podatkowego w modelu „in-house”, projektowym albo częściowym, bez konieczności klasycznego etatu. Nowelizacja idzie w tym kierunku: dopuszcza wykonywanie czynności doradztwa podatkowego także na podstawie umów cywilnoprawnych (np. zlecenia), co wcześniej było istotnie ograniczone. To pozornie techniczna zmiana, ale jej skutki są duże: łatwiej będzie budować zespoły projektowe przy reorganizacjach, transakcjach czy wdrożeniach podatkowych, a także legalnie „dokładać” kompetencje doradcze do struktur finansowych firmy bez sztucznego dopasowywania formy współpracy.
Toga i spór z administracją: symbol, ale też standard procesu
Wątek tog przyciąga uwagę, bo jest czytelny medialnie: doradcy podatkowi reprezentujący klientów przed sądami administracyjnymi mają występować w todze – na wzór adwokatów i radców prawnych. Jednocześnie warto patrzeć na to spokojnie: w tle chodzi o profesjonalizację sporu z administracją i o wzmocnienie roli doradcy jako pełnoprawnego pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, a nie „kogoś od deklaracji”. Rzeczpospolita zwraca uwagę, że sama toga to element prestiżowy, ale zmiana jest częścią szerszego pakietu reform, a kwestia szczegółów stroju i praktyki ma zostać dopracowana w kolejnych etapach. Co istotne, komunikaty samorządu wskazują, że na praktyczne wejście tog do sądów przewidziano dłuższy horyzont czasowy – co daje rynkowi czas na wdrożenie i uporządkowanie standardów.
Egzamin państwowy: mniej „wykuwania”, więcej realnych case’ów
Z punktu widzenia jakości usług, jedna z najważniejszych zmian dotyczy wejścia do zawodu. Egzamin państwowy ma mieć bardziej praktyczną formułę: nie tylko sprawdzać znajomość przepisów, ale w większym stopniu weryfikować analizę podatkową i umiejętność zastosowania prawa w praktyce. Rzeczpospolita opisuje ten kierunek jako przejście od recytowania formułek do pracy na realnych problemach, czyli dokładnie tego, czego przedsiębiorcy oczekują od doradcy: szybkiego rozpoznania ryzyka, zaproponowania wariantów i przewidzenia konsekwencji w „żywym” biznesie. Warto też pamiętać o harmonogramie: część przepisów dotyczących egzaminu została przesunięta na 1 lipca 2026 r., więc zmiana jakościowa w dopływie nowych kadr będzie rozłożona w czasie.
Wyższe kary za „doradztwo” bez uprawnień: rynek ma się oczyścić
Nowelizacja wyraźnie zaostrza sankcje za nieuprawnione doradztwo podatkowe – maksymalna grzywna ma wzrosnąć do 100 tys. zł. Dla firm to nie jest abstrakcja, tylko sygnał ostrzegawczy: korzystanie z usług osób podszywających się pod doradców albo oferujących „optymalizacje” bez licencji to ryzyko nie tylko podatkowe, ale też biznesowe i reputacyjne, zwłaszcza gdy w grę wchodzą kontrole, spory i odpowiedzialność członków zarządu. Kierunek ustawodawcy jest prosty: zawód ma być bardziej dostępny w zakresie form współpracy i zakresu opłat, ale równolegle ma być bardziej „szczelny” pod kątem jakości i uprawnień.
Dlaczego przedsiębiorcy słyszą o ZUS, choć ustawa jeszcze tego nie domyka
W dyskusji publicznej najmocniej wybrzmiewa temat, który… wciąż pozostaje postulatem kolejnego etapu. Samorząd doradców podatkowych przyjął nowelizację z zadowoleniem, ale równolegle wskazuje, że doradcy chcieliby móc działać także w sprawach składek ZUS i składki zdrowotnej, a nawet w wybranych obszarach karnych skarbowych czy niektórych obowiązków rejestrowych. Ten postulat nie bierze się z ambicji zawodowych, tylko z praktyki: rozliczenia podatkowe i składkowe są dziś w firmach nierozerwalnie powiązane, a błędy na styku PIT/CIT i ZUS potrafią być kosztowniejsze niż same podatki. Jeżeli więc prowadzisz biznes i widzisz, że Twoje ryzyka leżą głównie w obszarze składek, to aktualna zmiana przepisów jest ważna, ale nie rozwiązuje jeszcze wszystkiego – raczej otwiera drogę do dalszej reformy.
AI w pracy doradcy: poufność i odpowiedzialność wracają na pierwszą linię
Ciekawym, bardzo współczesnym akcentem jest także wątek zasad korzystania ze sztucznej inteligencji w pracy doradców. W materiałach dotyczących działań samorządu pojawia się nacisk na poufność danych klienta oraz na obowiązek weryfikacji wyników generowanych przez narzędzia AI przed ich wykorzystaniem. Dla przedsiębiorcy to dobra wiadomość, bo rynek dojrzewa do standardów: technologia ma przyspieszać pracę, ale nie może „rozmywać” odpowiedzialności ani tworzyć ryzyka wycieku danych finansowych i kadrowych.
Co zrobić w praktyce: jak bezpiecznie korzystać z nowych realiów w 2026 roku
Najrozsądniejszy krok to potraktowanie zmian jako pretekstu do przeglądu, kto i na jakiej podstawie faktycznie doradza Twojej firmie. Jeżeli korzystasz z usług zewnętrznych, zadbaj o jasne określenie zakresu: czy chodzi tylko o podatki sensu stricto, czy także o opłaty rozliczane „jak podatki”, które właśnie wchodzą wprost do warsztatu doradcy. Jeżeli w Twojej organizacji naturalnie działa model projektowy, to nowa możliwość współpracy na umowach cywilnoprawnych bywa realnym ułatwieniem, ale warto ją poukładać kontraktowo tak, by odpowiedzialność, poufność i standard raportowania były jednoznaczne. Wreszcie, jeżeli trafiają do Ciebie oferty „optymalizacji” od osób bez licencji, 2026 rok jest momentem, w którym ryzyko takiej współpracy rośnie – nie dlatego, że wcześniej było bezpiecznie, tylko dlatego, że teraz ustawodawca wyraźnie dokręca śrubę w obszarze nieuprawnionego doradztwa.
Jak możemy wesprzeć Twoją firmę?
W Kancelarii Tax&Law Jarosław Ziobrowski pracujemy dokładnie na tym styku, którego dotyka nowelizacja: łączymy podatki z ryzykiem prawnym, procedurami i sporem z administracją. Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoje rozliczenia obejmujące opłaty „podatkowe” są poukładane poprawnie, albo potrzebujesz modelu współpracy z doradcą dopasowanego do projektów i procesów w firmie, sensownie jest zrobić przegląd zanim zmiany zmaterializują się w kontroli, decyzji albo sporze.
