Dywidenda jest częścią zysku spółki kapitałowej, przeznaczoną do wypłaty jej wspólnikom. Stanowi ona wynagrodzenie dla udziałowców lub akcjonariuszy za udzielenie spółce, w której uczestniczą, kapitału w postaci wnoszonych wkładów lub pokrytych akcji. Wypłatę dywidendy warunkuje wykazanie zysku przez spółkę w sprawozdaniu finansowym oraz podjęcie przez właściwy organ decyzji o wypłacie. W spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością organem tym jest zgromadzenie wspólników, w przypadku spółek akcyjnych – walne zgromadzenie akcjonariuszy. Niekiedy możliwe jest podjęcie decyzji o przeznaczeniu wypracowanego zysku na inne cele niż jego wypłata, np. na pokrycie kosztów dalszego rozwoju spółki lub wpłatę na kapitał zapasowy. Zgodnie z Kodeksem spółek handlowych wypracowany przez spółkę zysk dzieli się między wspólników proporcjonalnie do posiadanej przez nich liczby udziałów lub akcji. Umowa spółki lub statut mogą jednak przewidywać inny sposób podziału wypracowanego zysku, w szczególności przyznawać niektórym wspólnikom wyższą sumę do wypłaty w porównaniu z pozostałymi (dywidenda uprzywilejowana).
Zasady opodatkowania przychodu spółek kapitałowych
W myśl przepisów prawa podatkowego dywidenda podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Regulację w tym zakresie zawierają zarówno ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT), jak i ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (CIT). Możliwa jest sytuacja, w której wspólnikiem spółki kapitałowej będzie inna spółka (osoba prawna) i to jej przysługiwać będą uprawnienia do otrzymania dywidendy. Zasadniczo regulacje obu ustaw są zbliżone. W przypadku CIT wprowadzono jednak zwolnienie, z którego nie mogą skorzystać osoby fizyczne podlegające opodatkowaniu PIT. Dywidenda stanowi kwotę zysku wypracowanego przez daną spółkę, przeznaczoną do podziału dla jej wspólników. Suma przypadająca każdemu wspólnikowi jest częścią dochodu spółki. Dochód określa się jako kwotę pomniejszoną uprzednio o poniesione przez spółkę koszty oraz opłacone podatki. Przychody spółki wypłacającej dywidendę podlegają na zasadach ogólnych opodatkowaniu podatkiem CIT, liczonym od dochodu. Rozwiązanie to stanowi największą wadę spółek kapitałowych, ponieważ ich zysk, nim zostanie wypłacony wspólnikom, podlega podwójnemu opodatkowaniu. W pierwszej kolejności podatkiem CIT (dochód wypracowany przez samą spółkę), a w dalszej podatkiem PIT lub CIT (o który pomniejszana jest dywidenda wypłacana konkretnemu wspólnikowi).
Opodatkowanie dywidendy
Zarówno na gruncie ustawy o PIT, jak i ustawy o CIT dywidenda opodatkowana jest ryczałtową stawką podatku dochodowego wynoszącą 19%. Płatnikiem podatku jest spółka wypłacająca dywidendę. Oznacza to, że uprawnionemu wspólnikowi wypłaca się kwotę pomniejszoną o wysokość należnego podatku dochodowego. Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych przewiduje zwolnienie z opodatkowania dywidendy w sytuacji, gdy wspólnikiem uprawnionym do dywidendy jest inna osoba prawna. Warunki skorzystania ze zwolnienia określono w art. 20 ust. 3 ustawy o CIT. Podmiotem wypłacającym dywidendę powinna być spółka, której przychód podlega opodatkowaniu w innym niż Polska kraju UE lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Uprawnioną do dywidendy musi być spółka posiadająca siedzibę lub zarząd na terytorium Polski. Ponadto spółka, której dywidenda ma zostać wypłacona, powinna dysponować w spółce wypłacającej co najmniej 10% kapitału zakładowego, a jej dochody nie mogą podlegać zwolnieniu z opodatkowania bez względu na źródło tego zwolnienia.
Podsumowanie
Wypracowany przez spółkę kapitałową zysk, wykazany w sprawozdaniu finansowym, może podlegać podziałowi między wspólników w formie dywidendy. Konieczną przesłanką wypłaty jest podjęcie przez właściwy organ spółki decyzji o podziale tego zysku. Dywidenda podlega opodatkowaniu ryczałtowemu zarówno na gruncie podatku dochodowego od osób prawnych (CIT), jak i fizycznych (PIT). Stawka podatku wynosi 19%, a jego płatnikiem jest podmiot wypłacający dywidendę.
